Ocena Standardów Ochrony Małoletnich – jak dobrze spełnić ten obowiązek

Co dwa lata każda szkoła i przedszkole muszą dokonać oceny Standardów Ochrony Małoletnich. Przepis brzmi: "ocena w celu zapewnienia ich dostosowania do aktualnych potrzeb oraz zgodności z obowiązującymi przepisami". Tylko co to tak naprawdę znaczy? I jak to zrobić, żeby nie mnożyć niepotrzebnych papierów, ale realnie sprawdzić, czy placówka spełnia określone prawem normy.

Oszczędź czas - Kompletny pakiet dokumentów do oceny SOM

Ocena Standardów Ochrony Małoletnich - zestaw materiałów

Po co to w ogóle?

Standardy Ochrony Małoletnich to nie dokument do segregatora i na półkę. To zestaw zasad i procedur, które mają chronić dzieci przed krzywdzeniem (nie tylko w placówce ale i w domu). Ale czy faktycznie działają? Czy nauczyciele i inni pracownicy je znają? Czy dzieci wiedzą, do kogo się zwrócić w razie problemu? Czy rodzice mają świadomość, że takie procedury istnieją? Ocena powinna właśnie odpowiedzieć na te i inne pytania.

Ocena co dwa lata to obowiązkowy moment, żeby to sprawdzić. Nie chodzi o generowanie kolejnego dokumentu "pod kontrolę", tylko o realne spojrzenie na to, czy system ochrony dzieci w Twojej placówce działa.

Czego wymaga ustawa?

Podstawa prawna:

art. 22c ust. 6 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich.

Podmioty, o których mowa w art. 22b oraz w ust. 3, mają obowiązek co najmniej raz na dwa lata dokonywać oceny standardów w celu zapewnienia ich dostosowania do aktualnych potrzeb oraz zgodności z obowiązującymi przepisami. Wnioski z przeprowadzonej oceny należy pisemnie udokumentować.

Ustawa mówi o dwóch rzeczach:

• Po pierwsze, musisz sprawdzić zgodność z przepisami. Czyli czy Twoje Standardy zawierają wszystko, co wymagają art. 22b i 22c – od procedur interwencji, przez osoby odpowiedzialne, zasady bezpiecznych relacji, aż po ochronę przed zagrożeniami w Internecie. To czysta weryfikacja formalna: czy jest to, co być powinno.
• Po drugie, sprawdzasz dostosowanie do aktualnych potrzeb. I tu robi się ciekawiej, bo chodzi o praktykę. Czy te procedury faktycznie działają? Czy są zrozumiałe? Czy personel wie, jak z nich korzystać? Czy uwzględniają nowe zagrożenia, które pojawiły się od czasu ostatniej aktualizacji?

Jak to zrobić? Kilka praktycznych wskazówek

Najprościej mówiąc: potrzebujesz stworzyć kilka dokumentów lub skorzystać z gotowych narzędzi, które pozwolą Ci zebrać konkretne dane.

Przykładowe elementy Oceny Standardów:

1. Lista kontrolna

Lista kontrolna zgodności SOM z przepisami

Stworzenie listy kontrolnej z wypisanymi wszystkimi wymaganymi elementami z rozdziału 4b "Standardy ochrony małoletnich" a następnie porównanie z SOM placówki i zaznaczenie TAK/NIE przy każdym:

• Czy są osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień?
• Czy są zasady korzystania z urządzeń elektronicznych?
• Czy standardy uwzględniają dzieci z niepełnosprawnościami?
• Itd.

To proste, a lista kontrolna daje twardą bazę do oceny zgodności z przepisami.

2. Ankiety

Krótkie ankiety dla pracowników, rodziców i uczniów

To drugie narzędzie. I tu uwaga: nie trzeba przygotowywać gigantycznych formularzy z 30 pytaniami. Lepiej krótko i konkretnie. Dla pracowników: czy znają Standardy, czy wiedzą gdzie je znaleźć, czy wiedzą do kogo zgłaszać niepokojące sytuacje. Dla rodziców: czy wiedzą, że takie procedury istnieją, czy wiedzą jak zgłosić problem. Dla uczniów: czy wiedzą do kogo się zwrócić, gdyby coś złego się działo. Dwa, trzy, maksymalnie pięć pytań – wystarczy.

3. Przegląd interwencji

Przegląd interwencji

To rzecz, o której warto nie zapomnieć bo jest kluczowa. Jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat były w placówce sytuacje wymagające interwencji, to teraz czas sprawdzić: czy procedury zadziałały? Czy były dokumentowane? Czy reakcja była szybka? Czy dziecko dostało wsparcie? To najlepszy test na to, czy Standardy są tylko teorią, czy realnie działają w praktyce.

4. Analiza opisowa

Analiza opisowa SOM placówki.

To miejsce, gdzie łączy się powyższe elementy w jedną całość. Zbiorcze opracowanie, co wyszło z ankiet, co z listy kontrolnej, co z przeglądu interwencji oraz co najważniejsze - wnioski: Standardy są OK, albo trzeba coś poprawić.

Co z tego wyjdzie?

Dobra ocena daje kilka rzeczy. Po pierwsze wiedza, czy system ochrony dzieci w Twojej placówce faktycznie działa. Po drugie, dokumentacja na wypadek kontroli. Po trzecie – i to może najważniejsze – podstawa do wprowadzenia zmian, jeśli coś nie gra.

Ile to zajmie?

Pierwsza ocena zabierze trochę czasu. Trzeba przygotować narzędzia np. – checklistę, ankiety, szablon raportu. Potem to kwestia jednego, maksymalnie dwóch dni roboczych. Dzień na rozdanie ankiet a następnie zebranie podliczenie z nich danych. Dzień na napisanie raportu i wyciągnięcie wniosków. Nie jest to praca, która zajmie pół roku pracy.

Praktyczna rada na koniec dla dyrektora

Oczywiście, choć to obowiązek dyrektora - nie wykonuje on tego sam . Powołuje zespół: pedagog, psycholog, może wicedyrektor, kilku nauczyciel. Podział zadań: ktoś robi checklistę, ktoś zbiera ankiety, ktoś analizuje dokumentację interwencji. Można wyznaczyć spotkanie na omówienie wyników. Najwygodniej pracować w chmurze, a wtedy nawet spotkanie jest zbędne.

Ważne: wnioski z oceny należy pisemnie udokumentować. 

Ocena Standardów Ochrony Małoletnich to obowiązek. Ale to też szansa na to, żeby sprawdzić, czy to, co robimy na papierze, faktycznie działa w praktyce. I to jest warte tych kilku dni pracy.

Skorzystaj z gotowych materiałów